Bir avukata ilk kez başvururken en çok sorulan şey, görüşmenin ücretli olup olmadığıdır. Türkiye’de avukatların ücretsiz danışmanlık vermesi meslek kurallarına aykırıdır; danışma da avukatın verdiği bir hizmettir ve ücrete tabidir. Bu, avukatın keyfî bir tercihi değil, mesleğin bağlı olduğu düzenlemenin sonucudur.
Bu yazıda danışma ücretinin nasıl belirlendiğini, ilk görüşmede ne olduğunu, görüşmeye giderken neleri yanınızda götürmeniz gerektiğini ve ücreti karşılayamayacak durumdaysanız hangi yolun açık olduğunu bulabilirsiniz.
Ücretsiz danışma neden yok?
Avukatlık, sonucu para kazanmak olan bir ticaret değil, kamu hizmeti niteliği taşıyan serbest bir meslektir. Bu niteliğin bir sonucu olarak avukatın ücretini belirli bir tabanın altına indirmesi ve hizmetini karşılıksız sunması yasaklanmıştır. Amaç avukatı korumak değil, mesleğin fiyat rekabetiyle değersizleşmesini ve iş alma yarışına dönüşmesini önlemektir.
Pratikte bunun anlamı şudur: bir avukata telefonla veya mesajla ulaşıp “durumum şöyle, ne yapmam gerekir” diye sorduğunuzda, avukat size ücretsiz görüş vermek zorunda olmadığı gibi vermemesi de gerekir. Aldığınız kısa yanıt genellikle “görüşelim” olacaktır; bu bir savuşturma değil, işin usulüdür.
Danışma ücreti nasıl belirlenir?
Her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan bir asgari ücret tarifesi vardır. Tarife, dava türlerine ve iş kalemlerine göre avukatın alabileceği en düşük ücreti gösterir; sözlü ve yazılı danışma da bu tarifede ayrı kalemler olarak yer alır.
Tarife bir tabandır, tavan değil. Avukat tarifenin altında ücret isteyemez; üstünde bir ücret ise işin kapsamına, süresine ve niteliğine göre serbestçe kararlaştırılabilir. Bu yüzden aynı konu için farklı avukatlardan farklı rakamlar duymanız olağandır.
Tarife her yıl güncellendiği için bu sayfada rakam verilmemiştir. Güncel tutarı öğrenmenin en sağlıklı yolu, görüşeceğiniz avukata doğrudan sormak veya Adana Barosu’na başvurmaktır.
Danışma ücreti dava ücretinden düşülür mü?
Bu, avukatla aranızdaki anlaşmaya bağlıdır; kanunda böyle bir zorunluluk yoktur. Uygulamada birçok avukat, görüşmenin ardından işi üstlenirse danışma ücretini toplam vekalet ücretinden mahsup eder. Bunu görüşmenin başında sormak yerinde olur: “İşi verirsem bu ücret düşülecek mi?” Sorunun cevabı ne olursa olsun, baştan konuşulmuş olması ikinizi de rahatlatır.
İlk görüşmede ne olur?
İlk görüşme bir dava değil, bir değerlendirmedir. Avukat olayı dinler, elinizdeki belgelere bakar ve size üç şeyi söylemeye çalışır: hukuken nerede durduğunuzu, hangi yolların açık olduğunu ve her yolun ne kadar sürebileceğini.
Görüşmeden kesin bir sonuç sözü çıkmasını beklemeyin. Dava sonucunu garanti etmek meslek kurallarına aykırıdır. “Şu ihtimal güçlü, şu zayıf, şu belge olmadan konuşamam” biçiminde bir yanıt, size verilen sözden çok işin gerçek hâlini gösterir.
Görüşmenin sonunda çoğu zaman şu üç sonuçtan biri çıkar: dava açmaya gerek olmadığı, önce bir başka adımın (ihtarname, arabuluculuk, idari başvuru) gerektiği, ya da doğrudan dava yolunun açık olduğu.
Görüşmeye ne götürmeli?
Anlatacaklarınız kadar, elinizdeki kâğıtlar da önemlidir. Avukatın ilk görüşmede işe yarar bir şey söyleyebilmesi çoğu zaman belgeye bağlıdır. Yanınızda götürmeniz yararlı olanlar:
- Kimlik belgesi.
- Size ulaşan resmî evraklar: tebligat zarfı ve içindeki kâğıt, mahkeme veya icra dairesinden gelen her belge. Zarfı atmayın; üzerindeki tarih önemlidir.
- Sözleşmeler ve yazışmalar: kira sözleşmesi, iş sözleşmesi, senet, fatura, banka dekontu.
- Mesaj ve e-posta kayıtları, konuyla ilgiliyse ekran görüntüsüyle.
- Daha önce bir avukatla çalıştıysanız o dosyaya ait belgeler ve varsa dava numarası.
- Olayın tarih sırası: ne zaman ne oldu, bir kâğıda kısaca yazılmış hâli. Bu, görüşmenin en çok zaman kazandıran parçasıdır.
Belgelerin aslını götürüp fotokopisini bırakmak yeterlidir; avukatın dosyanızda aslını tutması gerekmez.
Süre kaçırmamak için: geciktirmeyin
Hukukta hakların çoğu süreye bağlıdır. Bir tebligat aldıysanız, itiraz veya cevap için tanınan süre genellikle elinize geçtiği günden itibaren işlemeye başlar ve gün hesabıyla ilerler. Bu süreler geçtiğinde hakkınız haklı olsanız bile kullanılamaz hâle gelebilir.
Bu yüzden “önce bir düşüneyim” demek pahalıya mal olabilir. Elinize resmî bir belge geçtiyse, görüşmeyi belgenin üzerindeki tarihe göre planlayın.
Ücret sözleşmesi ve makbuz
Avukatla iş üstlenmek üzere anlaştığınızda ücretin yazılı olarak kararlaştırılması esastır. Yazılı sözleşme ikinizi de korur: neyin ücrete dahil olduğu, hangi aşamada ne ödeneceği ve masrafların (harç, posta, bilirkişi) ayrı olup olmadığı orada yazar.
Ödediğiniz her tutar için makbuz isteyin. Danışma ücreti için de bu geçerlidir.
Masrafların vekalet ücretinden ayrı olduğunu bilmek önemlidir. Mahkeme harçları, tebligat giderleri ve bilirkişi ücreti dosyanın masrafıdır; avukatın kendi ücreti değildir.
Karşı taraf vekalet ücreti nedir?
Davayı kazanan tarafın avukatı için, mahkeme kararıyla kaybeden taraftan alınmasına hükmedilen bir ücret vardır. Bu, sizin avukatınıza ödediğiniz ücretten ayrı bir kalemdir ve tarifeye göre hesaplanır.
Tersi de geçerlidir: davayı kaybederseniz, karşı tarafın avukatı için bir ücrete hükmedilebilir ve bunu siz ödersiniz. İlk görüşmede “kaybedersem ne kadar riske giriyorum” diye sormak, sadece kendi ücretinizi değil bu kalemi de kapsamalıdır.
Ücreti karşılayamıyorsanız: adli yardım
Avukatlık ücretini ödeyecek durumda değilseniz baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz. Adli yardım, ödeme gücü bulunmayan kişilere baro tarafından görevlendirilen bir avukatla hukuki destek sağlanması demektir.
Başvuru barodan yapılır ve maddi durumun belgelenmesi istenir. Adana’da bulunuyorsanız başvuru yeriniz Adana Barosu’dur. Bu bir yardım değil, hakkınızdır; başvurmaktan çekinmeyin.
Ceza yargılamasında ise bazı hâllerde, talep etmeseniz bile size zorunlu olarak bir müdafi görevlendirilir.
Görüşmeden sonra ne oluyor?
Avukatla çalışmaya karar verirseniz, sizin adınıza işlem yapabilmesi için noterden vekaletname çıkarmanız gerekir. Görüşmenin kendisi için vekaletname gerekmez; yalnızca dosyanın yürütülmesi için gerekir. Ayrıntılar için avukata vekaletname nasıl verilir sayfasına bakabilirsiniz.
Adana Barosu levhasına kayıtlı avukatların ilçelere göre listesi için avukat rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Telefonda kısaca sorsam olmaz mı? Avukat telefonda size işin genel çerçevesini anlatabilir, ancak olayınıza özel bir değerlendirme danışmadır ve ücrete tabidir.
Görüşme ne kadar sürer? Konuya göre değişir; olağan bir ilk görüşme yarım saat ile bir saat arasındadır. Belgelerinizi hazırlıklı götürmeniz bu süreyi verimli kullanmanızı sağlar.
Görüştüğüm avukatla çalışmak zorunda mıyım? Hayır. Danışma, iş üstlenme anlamına gelmez. Başka bir avukatla da devam edebilirsiniz.
Anlattıklarım gizli kalır mı? Evet. Avukatın sır saklama yükümlülüğü, iş üstlenmese bile görüşmede öğrendiklerini kapsar.
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki görüş değildir ve somut olayınıza uygulanmaz. Durumunuza özel değerlendirme için bir avukatla görüşün.